Thừa kế tài sản là việc những người còn sống được hưởng tài sản do người chết để lại theo nội dung di chúc hoặc theo quy định của Pháp luật. Thông thường, bố mẹ chết đi, con cái sẽ được hưởng tài sản của bố mẹ. Đối với cháu thì việc có được hưởng thừa kế tài sản của ông, bà hay không sẽ tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể theo quy định của Pháp luật.
Cháu được thừa kế tài sản của ông, bà theo di chúc
Trường hợp này ông, bà trước khi mất có viết di chúc với nội dung để lại tài sản cho cháu được hưởng sau khi mình qua đời. Người cháu sẽ căn cứ vào bản di chúc của ông, bà để thực hiện thủ tục khai nhận di sản thừa kế theo quy định của Pháp luật. Cần lưu ý rằng, di chúc phải là di chúc hợp pháp và không có tranh chấp thì việc kê khai thừa kế mới có thể thực hiện được một cách thuận lợi.
Quy định của Pháp luật về Di chúc hợp pháp tại Điều 630 của Bộ luật Dân sự
1. Di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:
a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ, cưỡng ép;
b) Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật.
2. Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý về việc lập di chúc.
3. Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực.
4. Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện được quy định tại khoản 1 Điều này.
5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng.
Nội dung di chúc chính là nguyện vọng của người chết hay nói chính xác hơn là quyết định trao lại tài sản của mình cho cá nhân hoặc tổ chức cụ thể sau khi mình chết. Không phải bản di chúc nào viết ra cũng hợp lệ, hợp pháp theo quy định của Pháp luật, đây là điều mà người để lại tài sản cũng như người được hưởng di sản cần lưu ý.
Người được thừa kế tài sản cũng phải đáp ứng các quy định của Pháp luật
Không phải cứ được ghi tên vào di chúc hay là con cháu thì đương nhiên sẽ được hưởng di sản thừa kế. Đối tượng được hưởng di sản thừa kế cũng cần phải đáp ứng các quy định của Pháp luật: “Người thừa kế là cá nhân phải là người còn sống vào thời điểm mở thừa kế hoặc sinh ra và còn sống sau thời điểm mở thừa kế nhưng đã thành thai trước khi người để lại di sản chết. Trường hợp người thừa kế theo di chúc không là cá nhân thì phải tồn tại vào thời điểm mở thừa kế”.
Từ nội dung quy định nêu trên, có thể thấy đối với cá nhân là người được hưởng di sản thừa kế (dù là theo di chúc hay theo Pháp luật) thì cũng phải là người còn sống vào thời điểm mở thừa kế. Trường hợp người được hưởng di sản chết trước thời điểm mở thừa kế thì sẽ không phát sinh việc thừa kế.
Thời điểm, địa điểm mở thừa kế theo quy định của Pháp luật
1. Thời điểm mở thừa kế là thời điểm người có tài sản chết. Trường hợp Tòa án tuyên bố một người là đã chết thì thời điểm mở thừa kế là ngày được xác định tại khoản 2 Điều 71 của Bộ luật này (là trường hợp một người bị Tòa án tuyên bố đã chết).
2. Địa điểm mở thừa kế là nơi cư trú cuối cùng của người để lại di sản; nếu không xác định được nơi cư trú cuối cùng thì địa điểm mở thừa kế là nơi có toàn bộ di sản hoặc nơi có phần lớn di sản.
Cháu có được thừa kế tài sản của ông, bà theo quy định của Pháp luật không
Khi người có tài sản chết không để lại di chúc thì việc phân chia thừa kế sẽ thực hiện theo quy định của Pháp luật về hàng thừa kế để xác định những người được hưởng di sản. Cháu cũng là đối tượng nằm trong hàng thừa kế thứ hai. Do vậy, nếu đáp ứng các điều kiện của Pháp luật về thừa kế thì cháu có thể được hưởng tài sản của ông, bà.
Điều 650 quy định về Những trường hợp thừa kế theo pháp luật.
1. Thừa kế theo pháp luật được áp dụng trong trường hợp sau đây:
a) Không có di chúc;
b) Di chúc không hợp pháp;
c) Những người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; cơ quan, tổ chức được hưởng thừa kế theo di chúc không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế;
d) Những người được chỉ định làm người thừa kế theo di chúc mà không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.
2. Thừa kế theo pháp luật cũng được áp dụng đối với các phần di sản sau đây:
a) Phần di sản không được định đoạt trong di chúc;
b) Phần di sản có liên quan đến phần của di chúc không có hiệu lực pháp luật;
c) Phần di sản có liên quan đến người được thừa kế theo di chúc nhưng họ không có quyền hưởng di sản, từ chối nhận di sản, chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; liên quan đến cơ quan, tổ chức được hưởng di sản theo di chúc, nhưng không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế.
Và Điều 651 của Bộ luật Dân sự quy định Người thừa kế theo pháp luật
1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.
2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.
3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.
Có thể thấy, bản chất của thừa kế theo pháp luật là việc thừa kế được áp dụng theo hàng thừa kế, điều kiện và quy định của Pháp luật trong trường hợp người để lại tài sản không có di chúc hoặc có di chúc nhưng di chúc không hợp pháp.
Khi phát sinh việc thừa kế theo pháp luật, những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất sẽ là những người được hưởng di sản thửa kế. Cháu là hàng thừa kế thứ hai của ông, bà nên chỉ có thể được hưởng thừa kế theo Pháp luật trong trường hợp toàn bộ những người ở hàng thừa kế thứ nhất đã chết vào thời điểm mở thừa kế.
Cháu thừa kế tài sản của ông, bà theo pháp luật thực tế là thừa kế thế vị
Thừa kế thế vị được hiểu là trường hợp con thay cha, mẹ nhận phần tải sản thừa kế từ ông bà khi bố mẹ đã mất nhưng chưa thực hiện việc kê khai để hưởng di sản thừa kế theo Pháp luật hoặc theo di chúc.
Thừa kế thế vị được quy định tại Điều 652 của Bộ luật Dân sự như sau: “Trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì cháu được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của cháu được hưởng nếu còn sống; nếu cháu cũng chết trước hoặc cùng một thời điểm với người để lại di sản thì chắt được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ của chắt được hưởng nếu còn sống”.
Điều kiện để được hưởng thừa kế thế vị là người được hưởng di sản phải còn sống hoặc chết cùng thời điểm mở thừa kế. Đây là điều kiện bắt buộc phải có, bởi nếu người được hưởng di sản (theo Pháp luật hoặc theo di chúc) chết trước người để lại tài sản thì sẽ không phát sinh quyền thừa kế và con hoặc cháu mình cũng không được hưởng quyền thừa kế thế vị.
Nếu cần tư vấn pháp luật, bảo vệ quyền lợi trong vụ việc thừa kế thế vị; khởi kiện đòi quyền thừa kế cho cháu; yêu cầu hủy di chúc không hợp pháp; Phân chia di sản thừa kế theo pháp luật, khách hàng có thể liên hệ trực tiếp với Luật sư của chúng tôi theo các thông tin sau:
Công ty Luật TNHH Dương Khôi Minh
Địa chỉ: Số 7-9, Ngõ 87 Phố Yên Duyên, P. Yên Sở, Q. Hoàng Mai, TP Hà Nội.
Website: luatduongkhoiminh.com
Hotline: 0904.680.383 – 0906.238.583.
