Tranh chấp lao động là vụ việc mâu thuẫn phát sinh trong quá trình thực hiện Hợp đồng lao động giữa Người sử dụng lao động với Người lao động. Luật sư giải quyết tranh chấp lao động là người được một trong các bên mời tham gia bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho mình. Khi tranh chấp lao động xảy ra, việc nhanh chóng giải quyết để đảm bảo quyền lợi thỏa đáng của mỗi bên là điều quan trọng.
Định nghĩa và hhững tranh chấp lao động phổ biến hiện nay theo quy định của Pháp luật lao động
“1. Tranh chấp lao động là tranh chấp về quyền và nghĩa vụ, lợi ích phát sinh giữa các bên trong quá trình xác lập, thực hiện hoặc chấm dứt quan hệ lao động; tranh chấp giữa các tổ chức đại diện người lao động với nhau; tranh chấp phát sinh từ quan hệ có liên quan trực tiếp đến quan hệ lao động. Các loại tranh chấp lao động bao gồm:
a) Tranh chấp lao động cá nhân giữa người lao động với người sử dụng lao động; giữa người lao động với doanh nghiệp, tổ chức đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; giữa người lao động thuê lại với người sử dụng lao động thuê lại;
b) Tranh chấp lao động tập thể về quyền hoặc về lợi ích giữa một hay nhiều tổ chức đại diện người lao động với người sử dụng lao động hoặc một hay nhiều tổ chức của người sử dụng lao động.
2. Tranh chấp lao động tập thể về quyền là tranh chấp giữa một hay nhiều tổ chức đại diện người lao động với người sử dụng lao động hoặc một hay nhiều tổ chức của người sử dụng lao động phát sinh trong trường hợp sau đây:
a) Có sự khác nhau trong việc hiểu và thực hiện quy định của thỏa ước lao động tập thể, nội quy lao động, quy chế và thỏa thuận hợp pháp khác;
b) Có sự khác nhau trong việc hiểu và thực hiện quy định của pháp luật về lao động;
c) Khi người sử dụng lao động có hành vi phân biệt đối xử đối với người lao động, thành viên ban lãnh đạo của tổ chức đại diện người lao động vì lý do thành lập, gia nhập, hoạt động trong tổ chức đại diện người lao động; can thiệp, thao túng tổ chức đại diện người lao động; vi phạm nghĩa vụ về thương lượng thiện chí.
3. Tranh chấp lao động tập thể về lợi ích bao gồm:
a) Tranh chấp lao động phát sinh trong quá trình thương lượng tập thể;
b) Khi một bên từ chối thương lượng hoặc không tiến hành thương lượng trong thời hạn theo quy định của pháp luật.”
Căn cứ quy định của Pháp luật và thực tế, tranh chấp lao động rất đa dạng, có thể phát sinh bất cứ lúc nào trong quá trình lao động. Đối tượng tranh chấp lao động rất đặc thù, xuất phát từ mối quan hệ giữa Người lao động và Người sử dụng lao động. Trong mối quan hệ này, Người lao động luôn là bên yếu thế bởi họ là những người bị phụ thuộc về công việc vào Người sử dụng lao động.
Quan hệ lao động giữa Người sử dụng lao động và Người lao động được hình thành trên cơ sở của Hợp đồng lao động. Đây là quan hệ Dân sự, là sự thỏa thuận giữa các bên. Quan hệ lao động là một quan hệ đặc thù, trong quá trình thực hiện Hợp đồng lao động, ngoài việc tuân thủ các nội dung của Hợp đồng lao động, các bên, đặc biệt là Người lao động sẽ phải tuân thủ cả nội quy lao động, quy chế làm việc và thỏa ước lao động tập thể (nếu có) ở nơi mình sẽ làm việc.
Vai trò của Luật sư đối với việc phòng ngừa và giải quyết tranh chấp lao động
Phần lớn Người lao động là những người có sự hiểu biết hạn chế, mối quan tâm lớn nhất của người lao động là tiền lương nên không chú ý đến những vấn đề khác. Chính những điều mà các bên không lưu ý mới khiến tranh chấp lao động phát sinh. Nếu Luật sư được mời tham gia tư vấn ngay từ khi các bên đàm phán để ký kết Hợp đồng lao động thì việc phòng ngừa tranh chấp lao động hoàn toàn có thể thực hiện được.
Luật sư là người sẽ đưa ra các nội dung tư vấn, các phương án hoàn thiện việc thực hiện hợp đồng lao động, xây dựng nội quy lao động, quy chế làm việc và thỏa ước lao động tập thể phù hợp cho Người sử dụng lao động để áp dụng vào thực tiễn. Qua sự tư vấn, hỗ trợ của Luật sư, người lao động cũng sẽ hiểu được quyền, nghĩa vụ của mình, tránh vi phạm kỷ luật lao động cũng như các thỏa thuận tại Hợp đồng lao động đã ký kết, từ đó mà hạn chế những thiệt hại không đáng có.
Nguyên tắc giải quyết tranh chấp lao động theo quy định của Pháp luật
Bản chất của quan hệ lao động là quan hệ Dân sự, được các bên thiết lập trên cơ sở Hợp đồng lao động, đây là thỏa thuận tự nguyện của các bên. Do vậy, khi phát sinh tranh chấp, nguyên tắc tự thỏa thuận được ưu tiên áp dụng. Điều 180 của Bộ luật Lao động quy định như sau:
“1. Tôn trọng quyền tự định đoạt thông qua thương lượng của các bên trong suốt quá trình giải quyết tranh chấp lao động.
2. Coi trọng giải quyết tranh chấp lao động thông qua hòa giải, trọng tài trên cơ sở tôn trọng quyền và lợi ích của hai bên tranh chấp, tôn trọng lợi ích chung của xã hội, không trái pháp luật.
3. Công khai, minh bạch, khách quan, kịp thời, nhanh chóng và đúng pháp luật.
4. Bảo đảm sự tham gia của đại diện các bên trong quá trình giải quyết tranh chấp lao động.
5. Việc giải quyết tranh chấp lao động do cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết tranh chấp lao động tiến hành sau khi có yêu cầu của bên tranh chấp hoặc theo đề nghị của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền và được các bên tranh chấp đồng ý.”
Ngay khi tranh chấp lao động phát sinh, các bên cần đề nghị Luật sư tham gia tư vấn, giải quyết để bảo vệ quyền lợi cho mình. Không nên tự ý thực hiện hoặc đàm phán hay ký kết các thỏa thuận giải quyết tranh chấp khi chưa thực sự hiểu rõ về nội dung cũng như quy định của pháp luật liên quan đến tranh chấp đó.
Rất nhiều trường hợp khi sự việc đã trở lên mất kiểm soát hoặc gặp những bất lợi lớn do thỏa thuận một cách thiếu hiểu biết (đặc biệt phổ biến là Người lao động) mới đi tìm Luật sư để yêu cầu hỗ trợ pháp lý với hy vọng thay đổi những điều bất lợi thành có lợi. Tuy nhiên, lúc này Luật sư tham gia chỉ có thể giúp khách hàng giảm bớt thiệt hại phát sinh. Luật sư không phải là người thay đổi được quá khứ hay khiến cho các bên khác phải tuân theo ý muốn của khách hàng. Đây chính là sai lầm phổ biến mà khách hàng mắc phải.
Khi đọc đến nội dung này, chắc sẽ có nhiều người thắc mắc là tại sao khách hàng lại không mời Luật sư tham gia ngay từ đầu để giúp mình. Điều này xuất phát từ tâm lý sợ tốn tiền của khách hàng. Với suy nghĩ không có vấn đề gì cả tại sao phải tốn tiền thuê Luật sư hoặc Luật sư không làm gì mấy, chỉ ngồi nói nhưng lại phải mất tiền. Đây chính là lý do khiến nhiều vụ việc trở lên mất kiểm soát bởi sự thiếu hiểu biết của những người có tranh chấp. Tự mình thực hiện hoặc không thực hiện những điều không nên làm là nguyên nhân dẫn đến hệ lụy khôn lường về sau.
Hòa giải tranh chấp lao động là nguyên tắc bắt buộc phải thực hiện.
Sau khi tranh chấp lao động xảy ra, các bên cần đánh giá một cách chính xác những quyền và nghĩa vụ của mình, Việc đánh giá cần phải khác quan, không phiến diện. Tranh chấp lao động phải được tiến hành hòa giải theo quy định của Pháp luật lao động. Nguyên tắc hòa giải tranh chấp lao động giữa các bên được quy định tại Điều 180 của Bộ luật lao động:
“1. Tôn trọng quyền tự định đoạt thông qua thương lượng của các bên trong suốt quá trình giải quyết tranh chấp lao động.
2. Coi trọng giải quyết tranh chấp lao động thông qua hòa giải, trọng tài trên cơ sở tôn trọng quyền và lợi ích của hai bên tranh chấp, tôn trọng lợi ích chung của xã hội, không trái pháp luật.
3. Công khai, minh bạch, khách quan, kịp thời, nhanh chóng và đúng pháp luật.
4. Bảo đảm sự tham gia của đại diện các bên trong quá trình giải quyết tranh chấp lao động.
5. Việc giải quyết tranh chấp lao động do cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết tranh chấp lao động tiến hành sau khi có yêu cầu của bên tranh chấp hoặc theo đề nghị của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền và được các bên tranh chấp đồng ý”.
Khởi kiện giải quyết tranh chấp lao động tại Tòa án là biện pháp cuối cùng
Trường hợp không thể tiến hành hòa giải tranh chấp lao động, các bên hoặc một trong các bên có quyền nộp đơn khởi kiện để yêu cầu Tòa án có thẩm quyền giải quyết. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng, việc tiến hành khởi kiện đến Tòa án ngay lập tức sau khi tranh chấp xảy ra sẽ là không hợp lệ vì tiến hành hòa giải tranh chấp lao động là điều bắt buộc phải thực hiện dù việc hòa giải có thành hay không.
Người lao động chú ý đến thời hiệu để khởi kiện Vụ án tranh chấp lao động
Khi việc hòa giải, thương lượng để giải quyết tranh chấp lao động không thành, để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình, các bên trong vụ việc tranh chấp có thể nộp đơn đưa vụ việc ra cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Tuy nhiên, việc nộp đơn cần phải thực hiện kịp thời bởi vụ việc tranh chấp lao động được Pháp luật quy định cần được giải quyết trong một thời hạn nhất định. Điều 190 của Bộ luật Lao động quy định về Thời hiệu yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động Cá nhân như sau:
“1. Thời hiệu yêu cầu hòa giải viên lao động thực hiện hòa giải tranh chấp lao động cá nhân là 06 tháng kể từ ngày phát hiện ra hành vi mà bên tranh chấp cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị vi phạm.
2. Thời hiệu yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động giải quyết tranh chấp lao động cá nhân là 09 tháng kể từ ngày phát hiện ra hành vi mà bên tranh chấp cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị vi phạm.
3. Thời hiệu yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp lao động cá nhân là 01 năm kể từ ngày phát hiện ra hành vi mà bên tranh chấp cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị vi phạm.
4. Trường hợp người yêu cầu chứng minh được vì sự kiện bất khả kháng, trở ngại khách quan hoặc lý do khác theo quy định của pháp luật mà không thể yêu cầu đúng thời hạn quy định tại Điều này thì thời gian có sự kiện bất khả kháng, trở ngại khách quan hoặc lý do đó không tính vào thời hiệu yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động cá nhân”.
Từ những phân tích nêu trên, có thể thấy việc hiểu rõ và hành động đúng với quyền, nghĩa vụ của mình cũng như quy định của pháp luật lao động là rất quan trọng. Đặc biệt là phía Người lao động, nếu xảy ra tranh chấp mà thiếu sự hiểu biết hoặc hành động một cách tự phát thì sẽ rất khó khăn để bảo vệ quyền lợi của mình.
Do đó, có thể thấy vai trò của Luật sư tư vấn pháp lý là vô cùng quan trọng, khi gặp phải các tranh chấp pháp lý, chúng ta không nên tự ý hành động mà cần có sự tham vấn của người có chuyên môn. Chi phí thuê Luật sư sẽ không bao giờ là lãng phí nếu chúng ta nhìn nhận đúng đắn. Nếu có vướng mắc liên quan đến tranh chấp lao động; khởi kiện vụ án lao động; xây dựng thỏa ước lao động; nội quy lao động; xử lý kỷ luật lao động hoặc các vấn đề liên quan khác, hãy liên hệ trực tiếp với chúng tôi theo các thông tin sau:
Công ty Luật TNHH Dương Khôi Minh
Trụ sở: Số 7-9 Phố Yên Duyên, P. Yên Sở, Q. Hoàng Mai, Tp Hà Nội.
Website: luatduongkhoiminh.com
Hotline: 0906.238.583 – 0904.680.383.
